Vandaag had ik het er met een collega-onderneemster, tevens mijn uitgeefster over, en een tijdje geleden zag ik een paar journalisten levendig twitteren over het onderwerp: ouder wordende vrouwen die verbitterd raken. Je kunt daarover flauw doen en hen zeurders en zuurpruimen noemen, maar je kunt er ook vanuit gaan dat zij niet bewust kiezen voor deze levenshouding. Want ja, dat is het wel.

Uit ervaring met in het leven teleurgestelde dames weet ik dat het een innerlijke stem is die, kort gezegd, de schuld van alles buiten jezelf legt. En dat komt erop neer dat er niets en niemand meer deugt. Je hebt overal last van: van de buren die ook gewoon leven, van de rij in de supermarkt, van het feit dat je niet voor de deur kunt parkeren, van bellende jongeren in de tram of trein. Ergernis, geprikkeldheid en een enorme, diepgevoelde woede. Je kunt het ook zien: op momenten van opwinding, en dat kan alleen al een verplicht praatje bij de bakker zijn, komen er rode vlekken in de nek, bij de oren en soms loopt het hele hoofd rood aan.

Je hebt geen idee waar al die heftige emoties vandaan komen, want waar hebben we het eigenlijk over? Die heftige emoties hebben niets te maken met de dagelijkse voorvallen en gebeurtenissen. Wel met verongelijkt zijn, eenzaamheid en wat teveel belang hechten aan de eigen meningen en overtuigingen. Het is ook een zekere onvrijheid om daarin iets te veranderen. De identiteit, zelfdefinitie (ik ben nou eenmaal zo, ik ben iemand die... etc.) is het illusoire veilige baken geworden. Hoe kan dat nou?

We hebben het over oudere vrouwen, over dames die in een andere tijd zijn opgegroeid en hun moeders hebben zien sloven om man en kinderen tevreden en netjes te houden. Het is ook historisch nog veel verder en uitgebreider verklaarbaar, maar dat vind je zo als je het woord feminisme googelt.

Deze vrouwen weten nog niet hoe vrij ze zijn, dat ze het leven kunnen vieren en zelf dingen kunnen ondernemen om het zo te maken zoals ze zelf willen. Tot op zekere hoogte natuurlijk, maar dat geldt voor ons allemaal. Ze mogen niet vrij denken, hun eigen verantwoordelijkheden kiezen. Dat verbod ligt diep in henzelf verborgen.

Onwetendheid en onmacht. Heb mededogen.